A obrigatoriedade de utilização de formulários oficiais para a exposição de motivos e a fundamentação de sentenças judiciais: perspectivas do processo penal polonês

Autores

  • Katarzyna Syroka-Marczewska University of Warsaw, Faculty of Law and Administration, Warsaw, Poland

DOI:

https://doi.org/10.22197/rbdpp.v12i3.1621

Palavras-chave:

fundamentação judicial, julgamento criminal justo, formulário oficial, pena

Resumo

Este artigo examina o uso de formulários oficiais para a redação da fundamentação de decisões judiciais. Apresenta a obrigatoriedade de utilização desses formulários como uma ideia regulatória de particular interesse, ressaltando, contudo, que ela não deve substituir uma fundamentação da sentença que seja individualizada e compreensível. Sob a perspectiva europeia, a análise fundamenta-se na exigência de um processo penal justo, nos termos do artigo 6.º da Convenção Europeia dos Direitos Humanos, tratando a fundamentação como um elemento-chave que viabiliza uma revisão efetiva e informa as partes sobre os motivos da decisão. O artigo investiga os efeitos da fundamentação baseada em formulários sobre a qualidade e a função garantista do raciocínio judicial. Por meio de uma análise qualitativa, doutrinária e jurisprudencial, avalia em que medida as fundamentações estruturadas em modelos refletem substancialmente as premissas da sentença, incluindo um nexo claro e passível de revisão entre as constatações fáticas, a qualificação jurídica e o raciocínio normativo que conduzem a uma pena específica. Identifica, ainda, padrões práticos para uma fundamentação adequada (derivados de normas jurídicas e desenvolvidos na jurisprudência e na doutrina), com foco na completude, na individualização e na coerência interna, de modo a permitir uma revisão recursal efetiva. Em conclusão, o trabalho enfatiza que, mesmo quando se utilizam formulários, a fundamentação deve permanecer suficientemente detalhada e logicamente coerente para evitar arbitrariedades e sustentar um controle recursal eficaz.

Downloads

Os dados de download ainda não estão disponíveis.

Biografia do Autor

  • Katarzyna Syroka-Marczewska, University of Warsaw, Faculty of Law and Administration, Warsaw, Poland

    PhD in Law, Assistant Professor at the Department of Comparative Criminal Law (Faculty of Law and Administration, University of Warsaw), coordinator at the Faculty’s Legal Clinic and an attorney-at-law admitted to the Warsaw Bar Association. Winner of the 5th edition of the competition "Science is for People". Author of numerous publications in the fields of crimnal law and medical law. Actively engaged in teaching, primarily at the University of Warsaw’s Faculty of Law and Administration, she strives to integrate theoretical knowledge with practical application and active teaching methods. In 2020, she received a distinction from the Rector of the University of Warsaw for her research and teaching activities.

Referências

ARCANGELO Fedato M., KAZMIERCZAK Luiz. F. (2020). Pretrial detention, reasoning and proportionality: a proposal for the justification of judicial decisions. Brazilian Journal of Criminal Procedure, 6(1), 483-514.

BACHMAIER Winter L. (2025). The fight for fair trial rights and the paradigm shift in evidence: from liberalism to mass surveillance in criminal proceedings in Europe. Brazilian Journal of Criminal Procedure, 11(1).

BEULKE Werner, Strafprozessrecht, 2012.

BŁOŃSKI M., Uzasadnienie wyroku sporządzone na formularzu a prawo do rzetelnego procesu, [Judgment Reasoning Drafted on a Form and the Right to a Fair Trial], Przegląd Sądowy Nr 11-12/2024.

BRONIECKA R., Uzasadnienie wyroku w polskim postępowaniu karnym, [Statement of reasons for the judgment in Polish criminal proceedings], Warsaw 2014,

GOSS Ryan, Criminal Fair Trial Rights, 2016.

HOFMAŃSKI Piotr, Konwencja europejska a prawo karne [The European Convention and Criminal Law], Toruń 1995.

HOFMANSKI Piotr, WRÓBEL Andrzej (in:) L. Garlicki, Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Tom I, Komentarz do artykułów 1-18 [Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, Volume I, Commentary on Articles 1–18], Warsaw 2010.

HOFMAŃSKI Piotr, ZABŁOCKI S., Elementy pracy sędziego w sprawach karnych, [Elements of a judge's work in criminal cases ], Warsaw 2006.

JABOTINSKY Hadar Yoana, LAVI Michal, AI in the Courtroom: The Boundaries of RoboLawyers and RoboJudges, Fordham Intellectual Property, Media & Entertainment Law Journal, 286(2025).

KŁOPOCKA-JASIŃSKA Maria (2022). Constitutionalisation of the right to a fair criminal trial as a process inspired by constitutional courts, Brazilian Journal of Criminal Procedure, 8(1).

KOŚCIELNIAK – MARSZAŁ M., Wyrok sądu I instancji w polskim procesie karnym [Judgment of the court of first instance in Polish criminal proceedings], Warsaw 2017.

KRÓLIKOWSKI Michał, ZAWŁOCKI R., Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Komentarz. Art. 1–116 [Penal Code. General Part. Volume I. Commentary. Arts. 1–116], Warsaw 2021.

KÜHNE Hans – Heiner, Strafprozessrecht. Eine Systematiszche Darstellung des deutschen und europäischen Strafverfahrensrechts [Criminal Procedural Law: A Systematic Exposition of German and European Criminal Procedural Law}, Heindelberg 2010.

MARTYN Georges, SONTAG Ricardo, (2021). Can Criminal Procedure Ever Be “Modern”? A Historical Comparative Perspective, Brazilian Journal of Criminal Procedure, 7(2), 697.

MEYER – GROßNER Lutz, Strafprozessordnung mit GVG und Nebengesetzen [Code of Criminal Procedure, including the Courts Constitution Act and Ancillary Laws], München 2010.

PRADEL J., Rzetelny proces w europejskim prawie karnym, [Fair Trial in European Criminal Law], Prokuratura i Prawo 1996, nr 9.

ROGACKA-RZEWNICKA Maria, Znaczenie niepisanych reguł postępowania dla tworzenia podstaw rzetelnego procesu karnego [The significance of unwritten rules of conduct for establishing the foundations of a fair criminal trial], (in:) J. Skorupka (red.), Rzetelny proces karny. Księga jubileuszowa Profesor Zofii Świdy, Warsaw 2009.

ROXIN Claus, SCHÜNEMANN Bernd, Strafverfahren rechts [Criminal proceedings law] , München 2009.

SKORUPKA Jerzy, Jawność procesu karnego, [Publicity of Criminal Proceedings], Warsaw 2012.

STEFAŃSKI Ryszard A., Kodeks karny. Komentarz [Penal Code: Commentary], Warsaw 2026.

TURMO Araceli, Towards European Criminal Procedural Law: An Introduction, European Papers, Vol. 5, 2020, No 3.

WILIŃSKI Paweł, O koncepcji rzetelnego procesu karnego [On the Concept of a Fair Criminal Trial], (in:) J. Skorupka, W. Jasiński (red.), Rzetelny proces karny. Materiały konferencji naukowej. Trzebieszowice 17-19 września 2009 r., Warsaw 2010.

WILIŃSKI Paweł, Rzetelny proces karny, [A Fair Criminal Trial], Warsaw 2009.

YILIN Chen, Judicial Regulation of Generative AI “Machine Opinions”: Scrutiny Dilemmas, Layered Blocking Mechanisms, and Institutional Safeguards, Transformative Society 2(2):1-30, 2026.

Arquivos adicionais

Publicado

05.11.2026

Declaração de Disponibilidade de Dados

In compliance with open science policies, all data generated or analyzed during this study are included in this published article. 

Edição

Seção

DOSSIÊ: Motivação judicial e standards de justificação no processo penal

Como Citar

Syroka-Marczewska, K. (2026). A obrigatoriedade de utilização de formulários oficiais para a exposição de motivos e a fundamentação de sentenças judiciais: perspectivas do processo penal polonês. Revista Brasileira De Direito Processual Penal, 12(3). https://doi.org/10.22197/rbdpp.v12i3.1621